Schuttersgilden

Het schuttersleven kent een traditie die teruggaat tot in de Middeleeuwen. De schuttersgilden ontstonden aanvankelijk als burgerwacht. Zij stonden in voor de veiligheid van de burgers in tijden van oorlog en onrust en waren gegroepeerd per wijk en wapen dat ze gebruikten: handboog, voetboog of geweer. Het schilderij De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn is een bekend voorbeeld van deze traditie. Het beeldt de gilde van Frans Banning Cocq van Amsterdam uit in 1638. Ook in de Zuidelijke Nederlanden bestonden deze wachten. De schutters moesten een uniform en wapen kunnen bekostigen om tot de gilde toe te treden. Tot een gilde toetreden was dan ook niet iedereen gegund. Stilaan verdween echter hun beschermfunctie en ging het sportieve, ontspannende element een belangrijke rol spelen. Ook vandaag bestaan er nog actieve schuttersgilden. Zij zijn hun roots echter niet vergeten en houden de tradities van het koningschieten, de gildebreuken, de gildedansen en het vendelen en trommelen in stand. Op de jaarlijkse gildedag verzamelen ze zich voor een groot feest met processies en optredens in een Vlaamse stad. Behalve deze tradities bewaren de gilden een schat aan informatie in hun archieven.

Ook Archiefbank Vlaanderen is bezorgd om het behoud van het erfgoed van deze aloude verenigingen. Vandaar lanceerde het in april 2009 in het tijdschrift van de Federatie een eerste oproep tot registratie. De Karabijnschuttersverbonden van Lummen en Beringen reageerden positief, waarop een eerste bezoek werd gebracht aan de negentien aangesloten gilden. Ofschoon een derde van deze gilden al meer dan 100 jaar bestaat, bleek er proportioneel minder archief bewaard. Het werd tenslotte duidelijk dat het erfgoed van schuttersgilden, dat doorgaans decentraal bij de leden wordt bewaard, gemakkelijk dreigt verloren te gaan - bijvoorbeeld na het overlijden van een voormalig lid. Daarom wordt bij deze verenigingen, naast registratie van hun erfgoed, er op aangedrongen hun archief te centraliseren bij de voorzitter of de secretaris zodat het gemakkelijk kan overgedragen worden naar een opvolger. De eerste resultaten van registratie zijn terug te vinden in Archiefbank Vlaanderen.

Federatie van Vlaamse Historische Schuttersgilden
Webtentoonstelling "Schuttersgilden en schutterssport. Waar cultureel erfgoed en sport elkaar ontmoeten."



Omhoogomhoog

 

Laureaten van de keizerschieting van de Lummense karabijnschuttersgilden.

Laureaten van de keizerschieting van de Lummense karabijnschuttersgilden.

De zilveren vogel en breuk met de stichtingsdatum 1642 op het koningsgewaad van de Heilig-Sacramentsgilde van Geneiken.

De zilveren vogel en breuk met de stichtingsdatum 1642 op het koningsgewaad van de Heilig-Sacramentsgilde van Geneiken.

Koningsgewaad met breuken van de Koninklijke Sint-Jacobusgilde Eversel.

Koningsgewaad met breuken van de Koninklijke Sint-Jacobusgilde Eversel.