De olympische helden van Antwerpen 1920

Paavo Nurmi, Finse afstandsloper
Affiche van de Olympische Spelen in Antwerpen 1920

Voert de Amerikaanse zwemmer Michael Phelps de lijst van succesvolste medaillewinnaars op de Olympische Spelen aan, met even grote letters staan de op blote voeten lopende Ethiopische marathonman Abebe Bikila, de Tsjechoslowaakse 'locomotief' Emil Zátopek, de Nederlandse gazelle Fanny Blankers-Koen, de zwarte Jesse Owens in het nationaalsocialistische Duitsland van 1936 of zwemmer en 'Tarzan' Johnny Weismuller op diezelfde erelijst gegrift. Vergeten we zeker ook niet onze eigen olympiërs zoals Etienne Gailly, Gaston Reiff, Roger Moens, Gaston Roelants en Tia Hellebaut. Maar ook in het Antwerpse Beerschotstadion werd olympische geschiedenis geschreven en dit tijdens de eerste naoorlogse Spelen van 1920.

De idee om de Olympische Spelen naar België en meer bepaald naar Antwerpen te halen was in 1912 gerijpt in de entourage van Beerschot Athletic Club. Was door de oorlogsellende rond WO I alles naar de achtergrond verdwenen, in 1919 werden de plannen terug opgerakeld. In de naweeën van 'den Grooten Oorlog' werden de Spelen aan Antwerpen als gaststad toegekend als een ultiem eerbetoon voor de ontberingen die ons land in de oorlogsperiode had ondergaan. Van 15 augustus tot 12 september 1920 diende de sport de wonden van de allesverwoestende oorlog te doen vergeten.

Toch waren de Spelen op sportvlak niet zo succesrijk. We mogen hierbij niet vergeten dat twee jaar eerder veel van de jonge sporters nog op de slagvelden van Wereldoorlog I stonden. WO I had ook zijn tol geëist. Niet alleen hadden mogelijke medaillekandidaten het leven gelaten op de Europese slagvelden, ook de ontwikkeling van verschillende sportdisciplines was gestagneerd wat een grote zorg was voor de Franse baron en vader van de moderne Olympische Spelen, Pierre de Coubertin.

Eén uitzonderlijk atleet trad op de voorgrond tijdens deze Antwerpse Spelen en slaagde er in zijn naam te plaatsen tussen de allergrootsten uit de olympische geschiedenis: Paavo Nurmi. De Finse afstandsloper legde in Antwerpen met vier gouden en een zilveren medaille de basis voor een onnavolgbare sportcarrière. Naast Nurmi moeten zeker ook de Italiaanse schermer Nedo Nadi (vijf gouden medailles) en de Franse tennisster Suzanne Lenglen (3 maal goud) worden vermeld.

België, als organiserende natie, oogstte 14 gouden, 11 zilveren en 11 bronzen medailles, een nooit meer geëvenaard aantal. Blikvanger daarbij was boogschutter Hubert Van Innis met liefst zes medailles. Maar ook het Belgische voetbalgoud sprak tot de verbeelding en wist de massa te begeesteren.

Fons Hermans, geboren in de onmiddellijke omgeving van het Kiel en het olympische Beerschotstadion, raakte in de ban van de Olympische Spelen van 1920. Hij verzamelt informatie over de Spelen van 1920 in Antwerpen op zijn website. Wie bijkomende informatie heeft, kan hem helpen via de contactpagina.

Het archief van Beerschot Vrienden Atletiek Club (BVAC), dat teruggaat tot 1914, bevat misschien nog verwijzingen naar de Spelen. Het archief werd in 2014 geregistreerd in het kader van de sportcampagne. Ook archieven als het archief van de Belgische Liberale Turnbond (BLT), archief van de Belgian Badminton Federation vzw (BBF), collectie over Belgisch ijshockey van Jan Casteels of het archief van Boudewijn De Roose betreffende het Koninklijk Sportverbond der Doven van België (KSVDB) bevatten verwijzingen naar de Spelen, maar dan van latere datum. Daarnaast kan je online al grasduinen in de stukken van Sportimonium via Erfgoedplus.be